الغیاث

دوباره تو یکی از شهرای کوچیک ایتالیا بودیم. با بچه‌ها یه موزه‌ی محلی رو که نماش از چوب بلوط بود نشون کرده بودیم و هر روز می‌رفتیم. یه بار بلند شدیم نصفه‌شب رفتیم و هی می‌کوبیدیم به در بزرگ چوبی‌ش. مسئول موزه درو باز کرد و از لای در سرک کشید. بعد ما سعی کردیم حالی‌ش کنیم که خیلی دل‌مون می‌خواد موزه رو ببینیم. درست اه که دیروقت اه ولی بذار بیایم تو. یارو درو باز کرد و پیش چشم‌مون همه جا روشن شد. رفتیم تو سالن پر نور و بزرگ‌اِش، خیلی کوچولو شدیم و مثل مورچه‌ها پراکنده گردیدیم اطراف سالن. بعد دیگه یه‌سره از همون جا رفتیم تو سالن انتظار پرواز و هی پسرای همرامون دلقک‌بازی در می‌آوردن. بعد اومدیم بیرون و وایساده بودیم تو خیابون پر از درختی، کنار یک میدان‌گاه کوچیک. من داشتم با بچه‌ها مصاحبه می‌کردم (الکی، واسه خنده). رفتم جلو مثلاً میکروفون‌و گرفتم جلو دهن‌اِش و گفتم خب غیاثی نظرت چی اه؟ غیاثی پقی زد زیر خنده. رفتم جلو یکی دیگه که قدبلند بود و موهاش‌و بلند کرده بود. میکروفون‌و گرفتم بالا گفتم بهروز اون بالا هوا چطور اه؟ گفتن نداره که هم‌زمان خودم هم غش کردم از خنده.

جبران کن خلیل، جبران

پریروز از چار صبح تا سحر خونه همسایه‌مون بودیم. پسر همسایه غیرمنتظره سکته‌ی قلبی کرد و فوت شد. دو و نیم نصف شب بود که فهمیدیم. دیدیم داره از تو کوچه صدای لا اله الا الله می‌آد. مامان‌ام گفت وای آقای مثلاً سلماسی فوت کرد. رفتیم پایین و تا فهمیدیم چی شده شوکه شدیم. شنیدیم آقای سلماسی که خیلی پیر و رنجور شده و تا به حال چند سکته‌ی مغزی داشته و چندین سالی هست که قدرت تکلم و راه رفتن نداره و دچار آلزایمر هم هست، نیست که فوت کرده بل‌که پسرش بوده که برای مراقبت از پدر و مادرش و رسیدگی به‌شون دائم به خونه‌شون سر می‌زنه. ساعت چار بعدازظهر تمام کرده بود و ساعت نه شب پیداش کردند. تمام این مدت وسط هال افتاده بوده و پدرش خیره به‌ش نگاه می‌کرده و متوجه نبوده چی شده. مادر و خواهرش از شمال هی با گوشی‌ش تماس می‌گیرند و می‌بینن جواب نمی‌ده. به پسر دیگه‌شون که دانشگاه بوده زنگ می‌زنن و ازش می‌خوان بره خونه سر بزنه. اون هم می‌آد و به محض ورود با فاجعه روبه‌رو می‌شه. مرگ به نظر من فاجعه ست... مرگ هر کس که می‌خواد باشه. مرگ یه جور فقدان بزرگ اه و از این نظر فاجعه‌آمیز اه. حتی اگر زمانی با شدت مرگ کسی رو بخوای و شانس‌اِت بزنه و اون بمیره احتمالاً باز فقدان‌اِش تو رو منقلب می‌کنه چون تو رو به یاد مرگ محتوم خودت و فناپذیری‌ت می‌ندازه و این یعنی فاجعه.
مادر و خواهرش ساعتی بعد رسیدن و وسط حیاط با دیدن یکی از فامیلاشون موضوع رو فهمیدند. ما که بیدار و منتظر نشسته بودیم کمی بعد با آسانسور رفتیم پنجم و در حالی که ناله‌ها و ضجه‌های مادر و خواهرش رو می‌شنیدیم در زدیم. چند بار در زدیم تا شنیدن. از روی دریای کفش‌ها رد شدیم رفتیم تو. بعدش رو حتماً می‌دونید چون هر کس یک بار چنین مجلسی رفته باشه می‌دونه چه خبر اه. نمایشی برقرار اه از ناراحتی و اندوه. نه این که ناراحتی و اندوه اون فضا حقیقت نداشته باشه بل‌که همه چیز با نمایش و خبررسانی مخلوط شده. من حس دوگانه‌ای به این مجالس دارم. خودم رو یک بازیگر حس می‌کنم که باید نقش‌اِش رو به خوبی ایفا کنه ولی از طرفی واقعاً ناراحت می‌شم. انگار همه چیز باید نمود ظاهری سنگینی داشته باشه تا به اون مجلس رسمیت و اعتبار بده. باید حتماً فریاد و ضجه توش باشه تا باور کنیم که صاحب‌عزا داره زجر می‌کشه. اغلب در برابر مرگ به فکر فرو می‌رم و مدت زیادی می‌گذره تا دچار غم و غصه بشم برای همین تو این جور مراسم همیشه با قیافه‌ی متفکر و ناباورانه‌ای که به دوردست‌ها خیره شده حضور پیدا می‌کنم. نمی‌تونم صرفاً برای نمایش همدردی از جلد خودم بیرون بیام. کار دیگه‌ای که می‌کنم این اه که چشم می‌چرخونم ببینم مرحوم رو می‌بینم یا نه. احتمالاً به خاطر فیلم‌های ترسناک و روایات متعددی که می‌گه روح شخص درگذشته تا مدتی در محل فوت حاضر اه و به عزاداران می‌گه بابا من که این جا م واسه چی گریه می‌کنین، همیشه انتظار دارم مرحوم رو در مجلس خودش ببینم که داره با گردن کج و لبخندی مرموز، مستقیم به من نگاه می‌کنه و در مورد این مرحوم خاص آخرین کلمات‌اِش به من این اه: اون کمد رو از گوشه‌ی پارکینگ بر نداشتی ها. قدر پدر مادرت‌و نمی‌دونی ها...

پسر همسایه‌ی ما اسم‌اِش رامین بود و حدوداً چل و هفت هشت سال سن داشت. جالب‌ترین چیزی که راجع به‌ش می‌دونستم این بود که دو پسر دوقلو داره به نام‌های مرتضی و خشایار. ما سال‌ها ست از این نامگذاری در تعجب ایم ولی کاری از دست‌مون ساخته نیست و رومون هم نمی‌شه بریم بپرسیم. همیشه دوست داشتم بدونم حال مرتضی‌شون و نظرش راجع به این نامگذاری چه جوری اه چون احتمالاً خشایاره از این بابت بی‌خودی خوشحال اه. اتفاقاً اون جا دیدم‌شون، که بزرگ شده‌ند، بینی‌شون عمل‌کرده ست و ریش سیبیل هم دارند.
نشستیم روی مبل و نگاه می‌کردیم به ناهید خانوم که با لهجه‌ی شمالی می‌گفت سوختم سوختم و از دخترش که افتاده بود رو پاش و عجیب‌ترین ضجه‌هایی که تا به حال شنیدم رو از خودش در می‌آورد می‌خواست دستاش رو نگیره و بذاره خودش رو بزنه تا خالی شه. من هم موافق این کارا هستم ولی نه جلوی دیگران. آدم می‌تونه بره تو خلوت و حسابی تو سرش بزنه و خالی بشه. تو سر زدن همیشه رو من جواب داده ولی سردرد هم می‌آره. نرید بزنید تو سرتون بگید فلانی گفت خوب اه. نه، نیست. هر چی رو یه عده می‌پسندن به معنای خوب بودن‌اِش نیست.
ما نشستیم و به حرفای مادر خونه گوش دادیم. خطاب به روح درگذشته می‌گفت چرا من‌و به زور فرستادی سفر؟ می‌خواستی مرگت‌و نبینم؟ ناهید خانوم کلاً زیاد سفر می‌ره و دو هفته یک بار شمال اه. بعد با نارضایتی به پسر دیگه‌ش گفت چرا بردین‌اِش و چرا نذاشتین من بیام ببینم‌اِش. چرا نذاشتین بیام کنارش بخوابم؟ می‌گفت دیگه کسی به‌مون زنگ نمی‌زنه، کسی رو نداریم به‌مون سر بزنه. رامین هم پسرم بودی هم پدرم. فریاد زد پدرم بودی، همه کس‌ام بودی. از زیبایی‌ش می‌گفت و تمیزی‌ش. البته واقعاً هم آدم تر و تمیزی بود. بعد رو به ما گفت نمی‌دونین سر فوت قندی چقدر افسوس خورد. آقای قندی همسایه روبه‌رویی‌مون بود. دبیر سابق دبیرستان و یه مرد خیلی مهربون و بی‌حاشیه که سال‌ها از مرض قند رنج کشید و از انگشت پا تا کل دو تا پاش رو کم‌کم از دست داد. تو خونه بستری بود و رسم شده بود که هر کس از پسرای کوچه ازدواج می‌کرد خودش دست همسرش رو می‌گرفت با پای خودش می‌رفت دیدن‌اِش. برادرای من هم رفتن. قندی اینا چند وقت پیش از محل ما رفتن و دو سه هفته پیش خبر رسید که فوت کرده. تازه همین دو روز پیش فهمیدم که شعر هم می‌گفته چون ناهید خانوم خطاب به روح پسرش گفت هی می‌شِستی شعرهای قندی رو می‌خوندی می‌گفتی چه حیف شد که رفت. چقدر تو مجلس ختم‌اِش با موبایل فیلم گرفتی. چقدر به فکر پدر مریض‌اِت بودی. این بود دستمزدت؟ اون هم که نشست نگات کرد و هیچ کاری از دست‌اِش بر نیومد.
آخر سر بلند شد رفت توی اتاق تا رخت و لباس تمیزش رو ببینه و بو کنه و من همون جا متوجه شدم حدس‌ام درست بوده که آقا رامین درواقع به جای خونه‌ی خودش این جا زندگی می‌کرد و حموم می‌رفت.

اولای زاری‌ش گفت باورم نمی‌شه، باور نمی‌کنم. موتورت هنوز توی حیاط اه و زد زیر یه گریه‌ی شدید. فکر کنم از تصور مواجهه با وسایل‌اِش می‌ترسید و احتمالاً همه همین اند. به وسایل عزیزان درگذشته‌شون نگاه می‌کنند و متعجب حسرت می‌خورند که چطور حتی چیزهای بی‌اهمیت مثل قبض موبایل و ناخن‌گیر وقیحانه باقی مونده‌ن و می‌مونن ولی آدم‌ها که ظاهراً اصل قضیه هستند رفته‌ند.
به نظر من پیامبر مدرن ما انسان‌ها کسی می‌تونه باشه که بیاد و ادعا کنه خدای "واقعی" بالاخره باهاش تماس گرفته و به‌ش گفته که هر چی خدایان و پیامبران پیشین گفته‌ن فراموش کنید. می‌خوام جبران مافات کنم. هر کس به دین واقعی من بگروه عمر ابدی پیدا می‌کنه و مرگ‌پذیر نخواهد بود. نه ابدیت تمثیلی بل‌که ابدیت فیزیکی و واقعی. امضا می‌دم و سر حرف‌ام هم هستم.

گل برای ایران... گل برای ایران

رفتیم بازار پارچه بگیریم، تو دهنه‌ی گلوبندک به محض ورود به محوطه یه سفره‌فروش گیر داد به‌مون. مامان‌ام یه نگاه به سفره‌ش انداخته بود اون هم اومد جلو حالا ول نمی‌کرد. هی به‌ش می‌گفتم آقا این برای میز ما کوچیکه هی می‌گفت نه اشتباه می‌کنی اینا استاندارد ان. می‌پرسید میزتون چندنفره ست؟ هی می‌گفتم بابا شما به نفرش چی کار داری؟ اگر میز ما ست من می‌گم این عرض‌اِش کمه. میز ما استاندارد نیست، دو تا میز مستطیلی چسبوندیم به هم عمراً این اندازه‌ش نمی‌شه. داشت غر می‌زد که خانوم من می‌دونم، من که سبزی‌فروش و خیارفروش نیستم، الآن برات می‌بُرم... شما می‌خوای بخری، مطمئن باش اندازه می‌شه.
در همین اثناء یه توریست چشم‌بادومی که کوله‌پشتی انداخته بود و تو دست چپ‌اِش یه کیسه بود و با دست آزادش دوربین کوچولوی دیجیتال‌اِش رو آورده بود بالا، اومد جلو عکس بگیره. یهو سفره‌فروشه انگار خر گازش گرفته باشه قرمز شد پرید بالا، هجوم برد طرف‌اِش گفت هو عکس نگیر هو. یه چیزی هم گفت تو مایه‌های گرَم بوشاخ ساخلار فلان نمی‌دونم چی. بعد طاقه‌ی سفره رو آورد بالا جلوی صورت پسره محکم باد داد! فک کنم می‌خواست این جوری اون جوجه‌ی معصوم رو پر بده. اون هم از این توریستای محجوب بود، و از نظر ساختاری تو مایه‌های این خداداد عزیزیای غزال ریزنقش تیزپا. بیچاره همون جور خشک‌اِش زده بود. لبخند آسیایی مخصوص‌اِش در حالت حیرت و رنج ماسیده بود و دندونای خرگوشی‌ش در حال گریستن بودن. دیگه پشت‌اِش‌و کرد پاکشان رفت.
حالا وسط مسخره‌بازی این یارو بوشاخ ساخلار، صاحاب اصلی سفره‌ها که یه جوون لاغر سیه‌چرده بود سریع پرید جلوی بوشاخ رو گرفت و با اصرار به توریسته می‌گفت عکس بگیر عکس بگیر ولی توریسته قالب تهی کرده بود و می‌لرزید.

فطریه

ساعت هفت صبح با مامان‌ام نشستیم تو تاکسی. رادیو گفت حالا به احکام فطریه توسط آیت‌الله مجتبی تهرانی گوش فرا دهیم. ایشون که کاملاً معلوم بود سِنی ازش رفته، رو منبر نشسته بود تو مسجدی جایی با صدایی گرفته و لحن داش‌مشدی یک‌ریز و پیوسته داشت احکام فطریه می‌گفت. این طور شروع کرد که: آهان، فطریه شیش تا مسئله داره، شیش تا... خب چی ان. یک/ اصلاً چرا بدی، دو/ کی باید بده، سه/ به کی باید بدی، چار/ چه مقدار بدی، پنج/ چه جوری بدی، شیش/!

وی ادامه داد امشب فقط دوتاش‌و می‌گم بقیه‌ش هم شبای دیگه می‌گم هر شب دو تا، آره. خب امشب به‌تون این دو تا رو می‌گم که کی باید بده و به کی باید بدی. خب... اول بگم دارایی دو جور اه، دارایی‌های بالفعل، دارایی‌های بالقوه. اگه هر کدوم‌و داشته باشی باید فطریه بدی. دارایی بالفعل اون اه که مثلاً تو بانک خارج پول داری تا آخر عمرت هم اگه بریزی بخوری باز هست، خب این بالفعل اه و اگه یه روز هم تو عمرت کار نکنی باید فطریه بدی. خب، بالقوه این اه که بری هر روز کار کنی رو ساختمون، عمله بنا باشی... کار می‌کنی خرجت‌و در می‌آری، اندازه‌ای داری که زن و بچه‌هات بخورن... خب این باید فطریه بدی. مرد صاحب خانواده که نون‌خور داره باید بده، واسه زنِش و تمام بچه‌هاش، واسه نون‌خوراش. حالا اگه پسرت ازدواج کرده باشه شب فطر رفته باشه خونه پدرزنِش اون‌و دیگه راحت ای، پدرزن باید بده وگرنه فطریه‌ی اون پسرو پدر باید بده. پسرت طلبه ست حجره داره از خونه دور اه، فطریه‌ش‌و باید بدی. نون‌خورات هر جا باشن فطریه رو پدر و سرپرست باید بده. ولی اگه پسرت زن و بچه داره عیالوار اه نون خودشون‌و در می‌آره و جدا شده، اون‌و دیگه تو نباید بدی خودش می‌ده. ولی باید عاقل باشه، سرپرست خونواری که دیوونه باشه راحت اه نمی‌خواد فطریه بده. باید عاقل باشی. اگه می‌خوای فطریه ندی بشین دعا کن درست شب عید دیوونه شی، دیگه راحت... فطریه نمی‌خواد بدی. آره، دیوونه نباشه عاقل باشه. دیوونه باشی نمی‌خواد بدی. اگر پدر خونواده مُرده پسر بالغ سرپرست خونوار شده، پسر چارده ساله می‌ره کار می‌کنه خرج خونواده می‌ده، اون باید فطریه‌ی خونواده‌ش‌و بده.
خب حالا به کی بدی. اونی که دارایی بالفعل و بالقوه نداره. خرج زندگی‌ش اون طور نمی‌گذره، ناچار به وام گرفتن بوده. وام گرفته توش مونده. بدهی داره این ور اون ور. خرجی که در می‌آره کفاف خونواده رو نمی‌ده... خب باید فطریه رو به اینا بدی.

دیگه ما پیاده شدیم.

روز جشن

با فریاد هورااا سرطان ندارم از مطب دکتر خارج می‌شدم که با خانومی که داشت از طرف سونوگرافی می‌اومد و قر می‌داد و فریاد می‌زد هورااا بالاخره مثانه‌م پر شده بود برخورد شدیدی کردم. رو زمین که پهن شدیم ازش پرسیدم چطور؟ گفت آخه دو بار رفتم تو، این بیلبیلکِ‌ش‌و کشید روی محل گفت هنوز مثانه پر نشده برو آب بخور بر گرد. دیگه اون‌قدر آب خوردم آب آوردم بالا و از دماغ و چشمام آب می‌ریخت بیرون ولی سر آخر موفق شدم و تصویر شفافی ارائه دادم. داشتم می‌رفتم سمت دستشویی که به شما برخورد کردم. پرسید شما چی؟ گفتم هیچ چی بابا این دکترا م مسخره کردن خودشون‌و... در همین لحظه دو نفر که صورت‌هاشون رو پوشونده بودن از در پشت سرم خارج شده، من را بلند کردند تا به طبقه‌ی دوم نزد روانپزشک ببرند.

از خاطراتِ "در محل"

بپّر عقب وسپا

این تصویر (+) رو که از پروژه‌ی اینساید آوت دیدم با این که از جنبه‌ی محتوایی بی‌ربط بود ولی فرم‌اِش باعث شد یاد یه سری خونه‌های این‌شکلی بیفتم. آخرین باری که به چنین چیزی بر خوردم مربوط می‌شد به مستندی درباره‌ی وضعیت مردم کوبا که سال پیش دیدم. می‌گم "چیز" چون نمی‌تونم با تمام وجود بگم خونه. حس می‌کنم با یه پدیده یا روال مصنوعی که به زندگی بشر تحمیل شده و البته از طرف خیلی‌ها پذیرفته شده، طرف ایم.

ولی اولین بار بچه بودم که با این خونه‌ها روبه‌رو شدم. به‌شون می‌گفتیم خونه‌سازمانیا در حالی که موردِ موردنظر ما مال سازمان خاصی نبود. دختردایی پدرم تو یکی از این خونه‌سازمانیا تو کیان‌شهر اون‌ور مشیریه زندگی می‌کرد. این اطلاعات‌و از مامان‌ام دارم، خودم اسم خیابونا و جاها رو فقط در حد رفع نیاز شخصی و مسیرهای هرروزه بلد ام.

رباب خانوم با دختراش عزت و عفت و پسرش عباس، اول ساکن جایی بودن به نام گود خانی‌آباد. اون جا یه خونه‌ی حیاط‌‌دار داشتن با یه حموم زشت و ترسناک که کنار حیاط بود. یه بار اون جا رفته‌م حموم ولی اصلاً یادم نیست چرا با یه زن غریبه فرستاده بودن‌ام تو اون حموم بی‌نور و بی‌کاشی. تو اتاق‌شون رختخوابا روی هم یه گوشه جمع بودن و روش رو چادی‌شب انداخته بودن. رباب خانوم یه عینک گنده‌ی کائوچویی داشت، یه خال گنده کنار بینی‌ش و با صدای مهربون و گرمی حرف می‌زد. یه بار داشت برای بچه‌هایی که جمع بودن قصه می‌گفت و همه سر چند دقیقه خواب‌شون برد ولی من تازه گوش و چشم‌ام بیش‌تر تیز شده بود که قصه رو تا آخر بشنوم ببینم نتیجه چی می‌شه. وقتی زمان گذشت و دیدم مدتی اه همه خواب‌شون برده حس بدی پیدا کردم و از جایی به بعد که رباب خانوم کفری شده بود و لحن حماسی‌ش شل شد و افتاد و البته آخر قصه هم داشت قابل تشخیص می‌شد خودم‌و زدم به خواب تا با اونا فرق نداشته باشم و عیب نباشه. رباب خانوم که رفت از اتاق بیرون، سریع از جام پا شدم. اومدم برم بیرون دیدم رو پله‌های ورودی با مامان‌ام نشسته داره می‌گه دخترت الکی خودش‌و زده به خواب ولی هی صدای النگوهاش‌و در می‌آره و معلوم اه که بیدار اه. خیلی تیز بود! نقشه‌م این بود که مثلاً تو خواب دست‌ام خودبه‌خود تکون می‌خورد از این ور می‌افتاد اون ور و النگوها صدا می‌داد ولی لو رفته بودم.

خلاصه دولت ساکنین گود رو به زور بلند می‌کنه و درواقع می‌ریزت‌شون تو اون خونه‌سازمانی‌ها. یه ردیف طولانی از این ساختمون‌ها رو به خاطر دارم که جلوش چشم‌اندازی کاملاً خالی و بیابونی بود. کوچیک بودم و خیلی دل‌ام می‌گرفت وقتی می‌رفتیم اون‌جا. در عین حال برام جذابیت داشت و دوست داشتم برم، درواقع جاذبه‌ی افسرده‌کننده‌ای داشتند. هنوز هم علاقه‌ی کاوشگرانه‌ای دارم به خونه‌هایی که ظاهراً دلگیر اند و یا بین تعداد زیادی خونواده تقسیم شده‌ند.

ساختمون‌های سیمانی ِ بدون روکش یا تزئینات یا رنگ، با لباس‌هایی که تو ردیف‌هایی تقریباً منظم رو بندها پهن شده بودن صدایی خیلی قوی داشتن. اون منظره نوعی شلوغی جنگی رو نمودار می‌کرد شاید چون یادآور مبارزه و پس زدن نیرویی خاص بود. یه مسیری رو از کنار این ساختمونا رد می‌کردیم تا می‌رسیدیم به خونه‌ی رباب. داخل خونه‌ها هم جالب بودن. من فقط یکی دو تاشون رو دیده‌م ولی وقتی از بیرون یکی بودن حتماً توشون هم یکی بود. حتی بعدها خونه‌سازمانی ِ تک‌افتاده و وسط شهر هم که خونواده‌ی پسرعموم توش زندگی می‌کردن همون شکلی بود. راه‌پله‌های موزاییک‌شده‌ی تاریک و بی‌نور با پنجره‌های کوچیک صدقه‌ای، سر و صدای زیاد، آدم‌های زیاد، بوی سیرداغ پیازداغ و بوی غذاهایی که تو هم فرو رفته بودن. زنانی که چادرخونه انداخته بودن رو سرشون و با بچه‌هاشون تو راهروها ولو بودن. یادم اه پسربچه‌ای بود که زیر نور لامپ کم‌نور سفیدی تو راهرو دوچرخه‌سواری می‌کرد. خونه‌ها تازه‌ساز بودن ولی داخل خونه حالتِ نه تاریخی بل‌که تاریخ‌زده‌ای داشت چون انگار سعی داشت چیزی رو روایت کنه که وجود نداره یا مال خودش نیست. زبان خونه انگار قفل شده بود. فضاش غبارآلود بود و عجیب بود که احساس می‌کردم رباب اینا سال‌ها ست ساکن اون جا ند. قالی بزرگی داشتن با رنگ غالب لاکی. نور خونه خیلی کم بود ولی نور روز از پنجره‌ها می‌افتاد رو فرش و کمدها. تلویزیون سیاه و سفید کوچیکی داشتن و البته خیلی مهربون و مهمون‌نواز بودن.

این عکس خاطره‌ی من‌و زنده کرد. انگار شور و شوق طبیعی و معمول‌ای که احتمالاً تو این خونه‌ها پنهان بوده حالا از درون منفجر شده و پاشیده روی دیوارهای بیرونی.

اگر این مدل ساختمون‌های یک‌شکل مثلاً در حد اکباتان نباشند، وَ تو یه ردیف صاف و بدون پیچ و خم و بدون زحمت طراحی ِ درست، کنار هم کاشته شده باشن، خوب یا بد و بدون این که خودآگاه باشه، برای ذهن‌ام نوعی نماد اند. اول نماد فقر اند چون حس می‌کنم فقط اجبار و بی‌پولی آدما رو ساکن همچین جاهایی می‌کنه. نماد یکسان‌سازی دولتی، چون دائم می‌شنوی دولت به‌شون داده. ولی بیش‌تر از همه نماد تل‌انبار کردن آدما در کم‌ترین مقیاس ممکن، انگار برای تحقیق و آزمایش آدم‌ها رو یه جا جمع کرده باشن. شاید برای همین این احساس به‌م دست می‌داد که انگار کسانی خواسته باشن از دست این آدما خلاص بشن یا یه گروه ویژه مثل مافیا اینا رو فرستاده باشن به این مکان تا روز ِ مقابله باهاشون سر برسه. برای همین حس می‌کردم آدما در این مکان جای متزلزلی دارن و هر لحظه ممکن اه خونه رو ترک کنن یا لااقل آرزوشون این اه که بشه اون جا رو علی‌رغم هر احساس بدوی و دورهمی و خوبی که "شلوغی جنگی" بر می‌انگیخت، "زودتر" ترک کنن.

چند سال پیش شنیدم عباس‌شون موتور خریده بوده و باهاش کار می‌کرده ولی تصادف شدیدی داشته و عزت و عفت که اون موقع دانشجو و در آستانه‌ی دانشگاه رفتن بودن هنوز ازدواج نکرده‌ند و همه دارن کنار هم پیر می‌شن.

از مامان‌ام پرسیدم یعنی هنوز همون جا هستن؟ گفت پس می‌خوای کجا باشن؟ تو خونه‌شون نشسته‌ن.

اردی‌بهشت

هر بار از سر خیابون می‌پیچم به خودم می‌گم این اردیبهشت‌و بگیر و تا آخر برو. بیست سال اه تو این محل زندگی می‌کنی ولی یه بار هم تا آخرش نرفتی. بعد که اون‌قدر رفتی تا به تهِ‌ش رسیدی و جلوت بن‌بست بود راست یا چپ رو انتخاب کن و دیگه مطمئن باش به هیچ تهی نمی‌رسی، حتی اگر چند تا شهرو رد کنی.
نمی‌تونم عواقب کارها و افکارم رو ببینم و در مرحله‌ی بعدی زیر نظر و تحت کنترل بگیرم‌شون. مثل لیوان کفی از دست‌ام سر می‌خورن و می‌افتن. کارای زیادی هستن که عواقب مشخصی دارن و در طول تاریخ لو رفته‌ن ولی خیلی محتمل اه که اگر درگیر یکی از اون فرمول‌های عواقب باشم، حافظه‌م نکشه تا مشابهِ‌ش رو پیدا کنم. آیا فلان کار کاردینال دو ریشلیو چه عاقبتی داشت؟ آیا حق با خورخه بود؟
تقریباً همیشه درست لحظه‌ای که اتفاقی می‌افته عواقب‌اِش روشن و واضح جلوی چشم‌ام می‌آد در صورتی که تا دو دقیقه‌ی قبل می‌شد پیشگیری کنم یا مسیر رو تغییر بدم یا لااقل آماده باشم. هر چقدر هم تصور بدی از پایان یک ماجرا داشته باشم باز به نظرم می‌آد که هر ماجرایی بعد از وقوع، بدتر از تصور من شده.
ذهن‌ام رو وادار می‌کنم همه چی رو دقیق مرتب کنه؛ از در که رفتی تو نفس عمیق می‌کشی و خیلی آروم حرف می‌زنی و دقیقاً اینایی که به‌ت می‌گم می‌گی... گاهی به خودم فشار می‌آرم و همه چیز رو تو ذهن‌ام می‌چینم ولی به محض ورود به مسئله یا عبور از در، پازل هزارتکه‌ی شام آخر از دست‌ام می‌افته و به هم می‌ریزه. گاهی به فکرم می‌رسه یادداشت کنم ولی بعد به خودم می‌گم ولی نمی‌تونی جلوش کاغذ در بیاری از رو بخونی. تو یه کتاب خوندم که بعضی‌ها با جادوگری می‌تونسته‌ن نامه‌ی بسته رو بخونن. کاش می‌شد بتونم نامه‌های بسته‌ای که خودم نوشته‌م رو بخونم ولی در اون صورت هم احتمالاً باید چشمام رو می‌بستم و بین نورهای رنگی مغزم دنبال کلمات می‌گشتم و همه چی لو می‌رفت. داری نامه رو از تو جیبت در می‌آری که چشمت به چشماش می‌افته و همه چی یادت می‌ره. به زور نامه رو بیرون می‌کشی ولی دستات می‌لرزن و دندونات می‌خورن به هم. چیز ترسناکی وجود نداره ولی تو مستعد ترسیدن ای و این راهی برای زنده موندن بیرون از غار اه. می‌آد جلو و قدش حتی شده پنج سانت هم بلندتر باشه ولی به هر حال بلندتر از تو اه. می‌آد و دستت‌و می‌گیره مشت می‌کنه و از کاغذ فقط یک صدای خشدار، محصول مچاله شدن می‌مونه. همه چی فراموش می‌شه، ذهنِت صدا رو می‌گیره و می‌ره به سمت کوچه‌ی علی‌چپ.
هر چیزی رو به خارج از محدوده‌ی تصمیم و اراده‌ی خودم می‌فرستم تا طبیعت روش حساس نشه و با افکارم عاقبت‌اِش رو خراب نکنم بدتر می‌شه و برای هر چیزی خیال‌پردازی می‌کنم و ازش تاج‌محل می‌سازم در عرض چند ثانیه جلوی چشمام پودر می‌شه. بعد به دیوار و سقف نگاه می‌کنم چون اونا رو مقصر می‌دونم. توقع دارم سقف خونه یه روزی بالاخره به‌م کمک کنه و یه دست قوی ازش بیرون بیاد و سوپاپ موردنظر رو جایی طرفای مخچه‌م فرو کنه.
تصورم این اه که باید برای همه چیز وقت گذاشت ولی گاهی خیال برم می‌داره که این سرگشتگی‌هام از کندی یا از تندی اه. یه عده هستن که به من می‌گن عجول و باید بابت عجله‌م به‌شون جواب پس بدم. مامان‌ام می‌گه این عجله‌ی تو ما رو بدبخت کرد. عجله کردی از اون جای به اون خوبی استعفا دادی، عجله کردی واسه تعمیر خونه... چرا تو دانشگاه حسابداری نخوندی؟ علی‌رغم نفرت‌ام از زنگ زدن به کسی، به دکترم زنگ زدم و گفتم این معجونایی که به من دادین تأثیر نمی‌کنه. بعد از یه هفته، تأثیر نکردن طبیعی اه یا مشکل از من اه؟ می‌گه صبور باش اونا واسه پاک‌سازی اه، عجله نکن.
در مقابل دسته‌ای هستند که اعتقاد دارند من شدیداً کند ام. دیر به سر قرار می‌رسم، دیر شروع به آماده شدن می‌کنم. دیر تصمیم می‌گیرم و گاهی اصلاً تصمیم نمی‌گیرم. دوست‌ام ده سالی می‌شه که از اتوبوس و مترو که پیاده می‌شه با لبخند معنادار وای می‌سه تا من پیاده شم. می‌گه من و تو با هم بلند می‌شیم ولی تو همیشه آخرین نفری هستی که پیاده می‌شی. می‌گم خوب می‌پیچن جلوم. می‌گه این جوری ممکن اه جا بمونیم در حالی که تا حالا جا نموندیم.
هر چی موقع فشار دادن و پیاده شدن فکر می‌کنم می‌بینم من دلیلی ندارم جلوی کسی بپیچم و چند ثانیه زودتر پیاده شم. یه بار تو ایستگاه متروی ناشناخته‌ای منتظرم بود. سعی کردم آخرین نفر نباشم. وقتی داشتم به سمت در خروجی مترو می‌رفتم همه چی خوب بود و پشت سرم آدم می‌اومد ولی یه لحظه شک کردم که شاید خروجی من این ور نیست اون ور اه. جهت‌ام رو عوض کردم. بعد از چند دقیقه دوباره بر گشتم به همون جهت و به خودم گفتم ولش کن همین‌و برو ولی ناگهان متوجه شدم در عرض همین دو سه دقیقه دور و برم خالی خالی اه. انگار کسی با امداد غیبی (البته نه در جهت امداد من) آدما رو با جارو مکیده بود تا صحه‌ای بذاره بر کندی من. از دور دیدم‌اِش که با مانتوی کرم‌رنگ و چکمه‌هاش داره قدم می‌زنه. تا من‌و دید نفسش‌و محکم بیرون داد و سرش‌و یه‌وری کرد. رسیدم به‌ش و قبل از سلام کردن گفت مطمئن بودم تو آخرین نفری هستی که از این در بیرون می‌آی.

دیشب

دیشب خواب دیدم با یه عده رفته‌م یه چیزی مثل مسافرت. روی یه تپه یک خونه‌ی کلبه‌مانند با دیوارای سنگی و درهای چوبی قشنگ گرفته بودیم که توش شومینه داشت و کف‌اِش جاجیم انداخته بودن و نور زرد و طلایی همه جاش رو گرفته بود. شب نشسته بودیم کنار شومینه پای آتیش که من گفتم بریم بیرون آسمون‌و تماشا کنیم.
آسمون زیر نور ماه، دایره‌ای شکل و تخت دیده می‌شد و یه کیفیت بالذات داشت، نه شبیه چیزی قبل بود نه چیزی بعد. سرمه‌ای‌رنگ بود و تمام صور فلکی یه‌جا درش دیده می‌شدن، انگار که چشم‌مون از زیر سیطره‌ی کروی بودن زمین خارج شده باشه و کل آسمون ِ کره‌ی زمین رو در یک ضلع مشخص ببینیم. من اشاره کردم به صورت فلکی لوزی‌شکل ِ ملاقه (نمی‌دونم اسم اصلی‌ش چی اه) و گفتم وا این چرا این‌قدر کوچیک شده؟ بعد نگام افتاد به مثلث تابستانی دیدم اون هم کوچیک شده. انگار فاصله‌مون از آسمون فعلی که رو زمین داریم سال‌های نوری زیادی دورتر شده و زمین تو یه تونل به قدر زیادی پایین رفته باشه. دب اکبر و اصغر و آندرومدا همه مکان‌های کوچیکی رو اشغال کرده بودن و مثل نمک پاشیده شده بودن تو آسمون. بعد نگام افتاد سمت چپ و عجیب‌ترین چیز ممکن رو دیدم. دیدم قاره‌ها به شکلی که روی نقشه‌ی جهان دارند یعنی بازشده و مسطح، انگار تو آسمون حکاکی شده‌ند و الماس توش کار گذاشته‌ن. انگار کسی نقشه‌ی جهان رو با سنگ‌های درخشنده تو آسمون نشونه‌گذاری کرده بود.
دوباره انگشت‌ام رو گرفتم جلوی ملاقه تا کوچیک بودن‌اِش رو اندازه بگیرم. گفتم بابا این خیلی کوچیک شده ولی کسی جوابی به اظهار تعجب‌ام نداد.

ونیز بود و باکری

دیشب خواب می‌دیدم خونه‌ی دوست‌مون در شهر ونیز هستیم. توی خونه‌ش دو تا اسکلت چوبی در اندازه‌ی کوچیک وجود داشت که تازه پیداشون کرده بود، مو هم داشتن و شبیه بیسکوییت مرد زنجبیلی بودن. غیر از این دو تا، دو تا اسکلت کوچک‌اندازه‌ی دیگه هم بود که ما ندیدیم. مقداری استخوان و یک پلاک هم یه گوشه روی فرش بود که بعداً متوجه شدیم متعلق به شهید باکری ئه.

خلاصه تصمیم گرفتیم شهید باکری رو در ساحل ونیز دفن کنیم. بله، ونیز اصلاً ساحل نداره ولی تو خواب من داشت.
صحنه‌ی بعد (انگار فیلم‌سینمایی بوده)، من داشتم دنبال دوستان به سمت ساحل می‌رفتم ولی نمای اطراف جوری بود که انگار من دارم از نقطه‌نظر یک سگ اطراف رو می‌بینم و مثل یک سگ هم می‌دوئیدم. دوستام رو که احتمالاً جلو می‌رفتن وسط اون کوچه‌های سنگی گم کردم (واقعاً اتفاق افتاده یه بار) و هی از این طرف به اون طرف نگاه می‌نداختم. فقط پای رهگذرا رو می‌دیدم و نور آفتاب عصر چشم‌ام رو می‌زد. خلاصه یه چرخشی کردم و به ساحل (محل دفن) رسیدم و اون جا دیگه اندازه‌ی یه آدم واقعی بودم و مثل آدم رفتم قاطی چهل پنجاه نفری که برای دفن بقایای مرحوم باکری تو ساحل خاکستری‌رنگ شنی جمع شده بودند.

کاناپه‌ی هال

امشب داشتم می‌رفتم پیش خواهرم یه گربه رو دیدم که توی کوچه روی زمین، جلوی ساختمون در حال ساختِ کناری دراز کشیده بود. دستاش رو جلوش گذاشته بود زیر چونه‌ش و پاهاش واسه خودشون عقب ولو بودن، انگار یکی دراز بشه روی شکم تلویزیون ببینه. رنگ‌اِش زرد روشن بود ولی پُر مو و چرک. بدن‌اِش خیلی شدید موج بر می‌داشت. حالت‌اِش مثل نفس نفس زدن می‌مونست و برعکس هر گربه‌ای که دیده بودم، چشماش هیچ برق نمی‌زد. من عادت دارم به گربه که می‌رسم میومیو کردن‌ام می‌گیره. چند تا میو کردم که اهمیت نداد و من هم رفتم.

تنها راه ارتباطی‌م با گربه‌ها که به شکل پیش‌فرض به نظرم وحشی هستن و ازشون می‌ترسم همین‌ه. دست به میومیوم خوب‌ه.
یه بار کلیدم جا مونده بود خونه. در پایین رو همسایه واسه‌م باز کرد ولی پشت در بالا موندم. همه‌ی اهل خونه هم (بعداً کاشف به عمل اومد) پنبه کرده بودن تو گوشاشون خوابیده بودن. ولی بالاخره صدای مشت کوبیدن من رو شنیدن و اومدن درو باز کردن.
خلاصه... شب سرد زمستون بود. از توی راه‌پله بیست دقیقه با یه گربه که سر دیوار کز کرده بود و خودش رو چسبونده بود به لوله‌ی شوفاژخونه میو کردم و میو جواب گرفتم. خیلی جدی و واقعی با میو کردن با هم حرف زدیم. لحن میوگفتن‌اِش به شکل واضحی ناله و شکایت از زمونه بود. من هم تلاش می‌کردم وَ میوهای دلداری‌دهنده می‌گفتم. دیگه آخرش خیلی سوزناک میو می‌کرد و گریه‌م گرفت.

وقت رفتن دوباره گربهه رو همون جا که دراز کشیده بود دیدم. بدن‌اِش تکون نمی‌خورد و چشماش بسته بود. چشماش انگار گود رفته باشه... یه سایه‌ی تیره‌ای روی گودی چشماش افتاده بود. دیدم هیچ نفسی نداره. یه باد اومد و موهای دُمش رو تکون داد. چند بار میومیو کردم ولی دیدم واقعاً مرده و تکون نمی‌خوره. مثل یه آدم که روی کاناپه‌ی هال چشماش رو ببنده و بمیره، آروم بود. شنیده بودم گربه‌ها رسیدن وقت مرگ‌شون رو احساس می‌کنن و می‌رن یه گوشه‌ی خلوت که کسی نبینه دارن می‌میرن... البته به استثنای اون همه گربه‌ای که ماشینا توی شهر زیر می‌گیرن. فکر کردم این هم شاید تصادفی چیزی داشته یا یه چیز ناجور خورده. به دو نفری که داشتن از سر کوچه می‌اومدن نگاه کردم  و بعد به گربه نگاه انداختم. می‌خواستم متوجه نگرانی‌م بشن و بیان جلو بگن چی شده و من ازشون بخوام به گربه دست بزنن ببینن زنده ست یا نه، ولی اصلاً متوجه قضیه نشدن.
دل‌ام می‌خواست یه جوری جمعش کنم. پیش خودم فک کردم اگر گربه‌ها متمدن یا اُرگانایزد بودن (و جُدا از بیمارستان که تأسیس و مدیریت‌اِش ممکن هست براشون سخت باشه) لااقل این جور مواقع زنگ می‌زدی اورژانس‌شون، گربه‌ها با برانکارد بیان مرحوم رو ببرن.
این جوری غریب و تنها، معلوم نیست خونواده‌ش کجا باشن، احتمالاً ماشین آشغالی می‌بینه و می‌ندازدش تو ماشین.
این که می‌گن جون کف خیابونا ریخته لابد همین‌ه، جون بی‌ارزش شده.